MŚ - Carlsen na prowadzeniu

W sobotę i niedzielę mogliśmy śledzić pierwsze dwie partie meczu o Mistrzostwo Świata rozegrane pomiędzy Magnusem Carlsenem, a Vishim Anandem. Pierwsza partia, grana białymi przez Hindusa zakończyła się podziałem punktów, natomiast w drugiej partii Mistrz Świata wykorzystał przewagę grania białym kolorem i w swoim spokojnym, pozycyjnym stylu wygrał z pretendentem.

Zatem sytuacja w meczu wygląda odmiennie niż ubiegłoroczna potyczka pomiędzy tymi samymi przeciwnikami, otóż pierwsze dwie partie tamtego meczu zakończyły się pokojowo, teraz natomiast Norweg już po drugiej partii osiągnął przewagę w meczu.

komentarz mistrza międzynarodowego Kamila Stachowiaka

1. d4 {Pierwsza ważna debiutowa decyzja Ananda. W ubiegłorocznym meczu na 5 partii granych białymi przez Ananda, cztery razy wybierał on e4, a tylko w jednej zdecydował się na zagranie d4, co mniej więcej odpowiada proporcja w jakich stosuje oba otwarcia.} Nf6 2. c4 g6 3. Nc3 d5 {No to mamy Obronę Grunfelda, co może się wydawać małą niespodzianką, ponieważ nie jest to pierwszy wybór debiutowy Norwega. Częściej stosowanym przez niego otwarciem jest obrona Nizmowitscha, rzadziej obrona królewsko-indyjska. Natomiast Anand ma już meczowe doświadczenie z z tym otwarciem, stosowanym przeciwko niemu przez Gelfanda w meczu o MS z 2012 r.} 4. cxd5 Nxd5 5. Bd2 {Ciekawy ruch, który zyskuje obecnie na popularności. Bardziej popularna, a przez co bardziej przeanalizowana, kontynuacja jest e4.} Bg7 6. e4 Nxc3 7. Bxc3 O-O 8. Qd2 Nc6 $5 ({Zagrane "od ręki", nie jest to nowy ruch, ale rzadki. Głównym ruchem jest tematyczne} 8... c5 {i dalej na przykład} 9. d5 Bxc3 10. bxc3 Qd6 (10... e6 11. d6 e5 12. h4 {z ostra gra, Anand-Hammer, Norway Chess 2013})) 9. Nf3 Bg4 10. d5 Bxf3 11. Bxg7 $146 ({W partii granej czarnymi przez jednego z pomocników Carlsena, zagrane zostało} 11. gxf3 Ne5 12. Be2 c6 {Moiseenko-Nepomniachtchi, 0-1 (38) Yaroslav the Wise (rapid) 2014.}) 11... Kxg7 12. gxf3 Ne5 {Powstała pozycja jest typowa dla Grunfelda. Białe mają przewagę w centrum, daleko wysunięte piony, a przez co przewagę przestrzeni. Czarne natomiast, za cenę oddania centrum mogą je atakować ruchami c6, e6 lub f5 rozbijając strukturę białych tworząc w nich wyrwy oraz łatwe do ataku cele.} 13. O-O-O ({W wypadku wstrzymania się z długą roszadą ruchem} 13. Be2 {czarne i tak przeprowadzają standardowy plan dla tego typu pozycji} e6 {rozbijając centrum, tworzyć liczne słabości w obozie białych warto nawet za cenę pionka} (13... c6 $5) 14. f4 Nd7

2. dxe6 fxe6 16. Qc3+ Qf6 17. Qxc7 Rf7 {z rekompensata}) 13... c6 ({ Oczywiście pionka na d5 nie można wziąć} 13... Nxf3 $2 {ponieważ białe zdobywają figurę} 14. Qc3+) 14. Qc3 f6 15. Bh3 {pilnując ważnego pola c8, ze względu na rychłe otwarcie linii "c" oraz wykorzystując słabe pole e6 do zajęcia go przez gońca} cxd5 16. exd5 {Struktura białych po tym ruchu wygląda fatalnie, jednakże bicie pionkiem ma wymiar praktyczny. Anand utrzymuje kontrolę nad ważnym polem e6 grożąc szybkim przestawieniem białego gońca na e6 z następnym f3-f4 lub h2-h4-h5} ({Naturalnie wyglądający ruch} 16. Rxd5 {jest błędem strategicznym. Białe powinny utrzymywać kontrolę nad polem e6, tak by czarne nie mogły przesłonić pola c8 pionkiem, co mogłoby spowodować katastrofę po linii "c" dla białych} Qb6 17. f4 $2 e6 $1 {i białe mają problem} 18. Rc5 Qxc5 $3 19. Qxc5 Nd3+) 16... Nf7 17. f4 Qd6 18. Qd4 Rad8 19. Be6 Qb6 20. Qd2 $6 {Wybrać końcówkę, czy zostawić hetmany na szachownicy?} ({Decyzja do podjęcia nie jest prosta, po wymianie dam} 20. Qxb6 axb6 21. Kb1 {Białe mają rozbitą strukturę pionową, konfiguracja pionów f2, f4, h2 może się stać łatwym celem do ataku. Jednakże, nie jest to takie proste, czarne mimo wszystko posiadają ścieśnioną pozycję i manewrowanie figurami jest mocno utrudnione, tym bardziej, że białe ruchem Kb1 zwolniły miejsce na c1 dla swojej wieży, która następnie może wtargnąć na pole c7 atakując czarne pionki. Mimo wszystko białe powinny zdecydować się na wymianę hetmanów, która wydaje mi się jest bardziej praktyczna. Białe po Hxb6 grają raczej bez ryzyka, a zachowanie hetmanów na szachownicy wydaje się dość "kontrowersyjną" decyzją.}) 20... Rd6 21. Rhe1 Nd8

3. f5 $6 {Hindus podjął ważną strategiczną decyzje. Pozwala wymienić gońca. Ważnego gońca. I uważam, ze podjął nie najlepsza decyzję. Wymieniając gońca za skoczka osłabia pionka d5, który stanie się obiektem ataku dla czarnych wież, dodatkowo pozycja do gry wydaje się łatwiejsza dla czarnych.} Nxe6 23. Rxe6 (23. fxe6 $2 Rfd8 $19) 23... Qc7+ ({Możliwe także było} 23... Rxe6 24. fxe6 Rc8+ 25. Kb1 Qd6 $15 {blokując białe pionki}) 24. Kb1 Rc8 {Dziwna decyzja Carlsena. Ruchem tym pozwala białym na umocnienie pozycji białej wieży na e6 ruchem Wde1 i tym samym na odbicie na e6 wieżą, co ma ważne znaczenie, ze względu na atak piona e7} 25. Rde1 Rxe6 26. Rxe6 Rd8 27. Qe3 Rd7 28. d6 $1 {Anand tymczasowo święci pionka "d" którego wkrótce odbije} exd6 29. Qd4 Rf7 30. fxg6 hxg6 31. Rxd6 {W powstałej pozycji to czarne maja lekką przewagę, można powiedzieć, że "Carlsenowską przewagę", czyli małe przewagi, które jedynie Carlsen potrafi wykorzystać do maksimum. Białe mają słabe pionki f2 i h2, jednakże posiadają pewne atuty w postaci aktywności swoich figur, oraz nie do końca bezpiecznej pozycji czarnego króla.} a6 32. a3 Qa5 33. f4 Qh5 34. Qd2 Qc5 35. Rd5 Qc4 36. Rd7 Qc6 (36... Rxd7 37. Qxd7+ Qf7 {prowadzi do raczej łatwej remisowej końcówki hetmańskiej}) 37. Rd6 ({W przeciwieństwie do możliwości wymiany wież przez czarne w 36 ruchu, gdzie białe posiadały wystarczającą aktywność do zremisowania, teraz taka wymiana nie gwarantowałaby wyrównania. Sytuacja jest inna przez to, ze czarny hetman nie musi pilnować 7-linii przed szachami białego hetmana, a i czarny król ma więcej swobody, z możliwością przejścia do f5 i atakiem pionka f4} 37. Rxf7+ Kxf7 38. Qe3 {uniemożliwiając marsz czarnego króla} a5 39. h3 a4 {może czarne nie posiadają dużej przewagi, jednak jest ona stabilna i białe muszą być przygotowane na długie granie, co wiadomo odpowiada Carlsenowi}) 37... Qe4+ 38. Ka2 Re7 39. Qc1 a5 40. Qf1 a4 41. Rd1 Qc2 42. Rd4 Re2 $2 ({Z ruchu na ruch, czarne poprawiły swoją pozycję, zmuszając białe do cofania swoich figur. W tym momencie Mistrz Świata miał ciekawą możliwość uzyskania dużej przewagi} 42... Re3 $1 {grozi Wxa3 z matem!} 43. Qd1 (43. Rd7+ Kh6 44. Qd1 (44. Rxb7 Rb3 45. Rxb3 axb3+ 46. Ka1 Qxh2 $19) 44... Qc4+ 45. Ka1 Qxf4 $17) (43. Rb4 Rb3 $19) 43... Qxd1 44. Rxd1 Rb3 {z ciężką końcówką wieżową dla białych}) 43. Rb4 {teraz taka obrona punktu b2 oraz ataku pionka b7 jest możliwa, ponieważ czarne nie posiadają możliwości zagrania Wb3} b5 44. Qh1 $1 { jedyny ruch dający białym remis, hetman białych z łatwością wchodzi do obozu czarnych dając wiecznego szacha} (44. Qh3 Qc7 45. Rd4 Qf7+ 46. Kb1 Re1+ 47. Kc2 Qc7+ 48. Qc3 Qe7 49. Qd3 Qc5+ 50. Qc3 Qf5+ 51. Qd3 Re2+ 52. Kc1 Qxd3 53. Rxd3 Rxh2 $17) 44... Re7 (44... Qc7 45. Qd5 {białe uaktywniają swoje figury, co daje spore szanse na remis}) 45. Qd5 Re1 46. Qd7+ Kh6 47. Qh3+ Kg7 48. Qd7+ { Ciężka przeprawa dla Ananda, a grał przecież białymi. Carlsen pokazał, to z czego go znamy, czyli stwarza coś z niczego, ale tym razem "nie wycisnął" swojego przeciwnika} 1/2-1/2

4. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bb5 Nf6 4. d3 {Carlsen decyduje się uniknąć obrony berlińskiej, która to jest maniakalnie grana przez graczy z elity światowej od momentu zastosowania jej z sukcesem przez Kramnika przeciwko Kasparowowi w pamiętnym meczu o mistrzostwo świata z 2000 r.} Bc5 5. O-O d6 6. Re1 O-O 7. Bxc6 bxc6 {Carlsen oddaje białopolowego gońca za osłabienie struktury czarnych, jednak białe przewagi tym nie osiągają, pozycja czarnych jest solidna, dodatkowo posiadają one parę gońców. Można powiedzieć, że od teraz gramy równą pozycję i kto okaże się lepszy zadecyduje tylko gra przy szachwnicy, a nie domowe analizy, czyli podejście, które odpowiada Carlsenowi} 8. h3 Re8 9. Nbd2 Nd7 10. Nc4 {czarne będą musiały oddać swojego czarnopolowego gońca, ale za to wyprostują sobie strukturę pionków} Bb6 11. a4 a5 12. Nxb6 cxb6 13. d4 Qc7 14. Ra3 {typowe wyjście wieży, gdzie aby ja rozwinąć nie trzeba czasochłonnych manewrów, wieża zajmuję aktywną pozycja z możliwością szybkiego przerzutu na skrzydło królewskie, co jak się później okaże będzie kluczowe dla przebiegu partii} Nf8 (14... exd4 15. Nxd4 {czarne otwierają linie "e" z planem ataku białego pionka "e" jednak odbywa się to za cenę osłabienia pionka d6, ponieważ białe uzyskują możliwość zagrania Gf4 z naciskiem na czarnego piona}) 15. dxe5 dxe5 16. Nh4 {Plan Carlsena jest jasny, chcę zagrać Sf5, Wg3, Hh5 z możliwym atakiem na czarnego króla.} Rd8 {Wieża zajmuje linię "d" jednak nie jest to do końca rozsądna decyzja, ponieważ białe i tak nie zmierzają o nią walczyć. Ruchem Wd8 czarne tylko pomagają białym w realizacji ich planu, a na koniec może się okazać, ze czarne nie zdążyły z obroną. Należało grać} ( 16... f6 {przygotowując się do odparcia ataku białych} 17. Rg3 Ne6 18. Nf5 Kh8

5. Qh5 Rg8 20. Be3 Nf4 21. Qh4 Bxf5 22. exf5 Nd5 $11) 17. Qh5 f6 18. Nf5 Be6 ( {Możliwe było także} 18... Bxf5) 19. Rg3 Ng6 (19... Rd7 {z planem zdwojenia się po linii "d" oraz obroną pionka g7}) 20. h4 {Niby nic się nie dzieje, a pozycja czarnych zaczyna wyglądać co raz mniej przyjemnie} Bxf5 21. exf5 Nf4

6. Bxf4 exf4 23. Rc3 c5 24. Re6 {Powstała pozycja z cieżkofigurowymi bierkami, która jest zdecydowanie łatwiejsza do gry dla białych. Słaby pion b6, silna pozycja wieży na e6, dodatkowo słaba koordynacja czarnych figur. Czarne nie maja się z czego cieszyć, nawet ciężko powiedzieć jak to się stało, bo przecież Vishy grał w miarę naturalne posuniecie.} Rab8 25. Rc4 {z atakiem na pionka f4 oraz z możliwością zagrania Wce4 i próbą wtargnięcia na 7 linie} Qd7

7. Kh2 {Niezbędna profilaktyka, białe powinny zachować hetmany na szachownicy jeśli myślą o wygraniu partii, natomiast czarne powinny dążyć do uproszczenia pozycji} (26. Rce4 $2 Qd1+ 27. Qxd1 Rxd1+ 28. Kh2 Rd2 29. Rxf4 Rxc2 $11) 26... Rf8 {Strasznie pasywny ruch, ale inne możliwości wcale nie zachęcają} (26... Qd1 $4 27. Re8+ $18) (26... Re8 27. Rce4 Rxe6 28. fxe6 Qe7 29. Qf5 $16) 27. Rce4 Rb7 28. Qe2 {Białe są gotowe do wtargnięcia na 7-linie, pozycja czarnych staje się co raz bardziej krytyczna, tym bardziej, że trudno znaleźć jakąś kontrę} b5 $1 {Trzeba coś namieszać, nie można tylko czekać na powolną zagładę} 29. b3 ({Możliwe było także} 29. Re7 Qd6 30. f3 (30. Rxb7 $4 f3+) 30... Rxe7 31. Rxe7 bxa4 32. Qe4 Qb8 33. Qxa4 $16) 29... bxa4 30. bxa4 Rb4 31. Re7 Qd6 32. Qf3 {Białe mają za cel wymianę na b4 i następnie wejście hetmanem na b7, co jest równoznaczne z rozstrzygnięciem partii} Rxe4 33. Qxe4 f3+ 34. g3 h5 $4 {Błąd wykonany w i tak ciężkiej pozycji. Jakieś szanse dawało} (34... Qd2

8. Qxf3 Qxc2 36. Kg2 {ale i tak pozycja czarnych jest na skraju przegranej, aktywność wież decyduje o ocenie pozycji}) 35. Qb7 {Partie można oglądnąć jednym tchem. Nie wiadomo jak, nie wiadomo kiedy, Carlsen osiągnął przewagę, której to Anand nie mógł już zneutralizować. Tak zwane "czyste zwycięstwo", ciężko wskazać, gdzie Vishy popełnił błąd, z ruchu na ruch jego pozycja stawała się co raz gorsza. Oj, ciężko będzie miał w tym meczu Anand} 1-0

W poniedziałek jak to będzie zawsze po rozegraniu dwóch partii jest dzień przerwy, który to sztaby obu graczy wraz z zawodnikami, będą miały czas na przemyślenie dotychczasowych partii i opracowaniu strategii na następne pojedynki. Warto dodać, że w sztabie Ananda oprócz Radka Wojtaszka znajduję się także inny Polak, arcymistrz Grzegorz Gajewski, co jest niespodzianką, ale raczej z tych z gatunków przyjemnych.